1. Đảm bảo an toàn khi cứu người bị đuối nước
- Người cứu cần đánh giá tình hình trước khi tiếp cận nạn nhân. Nếu không có kỹ năng cứu đuối, không nên tự ý nhảy xuống nước, đặc biệt tại khu vực nước sâu, có dòng chảy mạnh hoặc xoáy nước.
- Có thể sử dụng phao, dây, sào, can nhựa hoặc vật nổi phù hợp để giúp nạn nhân bám vào và đưa họ về nơi an toàn. Bộ Y tế cũng khuyến cáo người không có kỹ năng cứu đuối không nên trực tiếp xuống nước vì nạn nhân đang hoảng loạn có thể bám kéo người cứu, gây nguy hiểm cho cả hai.
2. Đưa nạn nhân ra khỏi nước
- Sau khi đưa được nạn nhân lên bờ hoặc đến vị trí an toàn, cần nhanh chóng đánh giá:
- Nạn nhân có tỉnh táo hay không.
- Nạn nhân có thở bình thường hay không.
- Có dấu hiệu chấn thương hay không.
- Có cần tiến hành hồi sức tim phổi hay không.
- Không nên mất thời gian thực hiện các biện pháp dân gian hoặc cố gắng "dốc nước” khỏi cơ thể nạn nhân. Điều quan trọng là nhanh chóng đánh giá hô hấp và tiến hành hồi sức khi cần thiết. Bộ Y tế hiện cũng nhấn mạnh việc sơ cứu đúng kỹ thuật, đặc biệt là ép tim và thổi ngạt, có vai trò quan trọng trong cấp cứu đuối nước.
3. Nếu nạn nhân không thở bình thường
- Nếu nạn nhân bất tỉnh và không thở hoặc không thở bình thường, cần nhanh chóng gọi hỗ trợ cấp cứu và bắt đầu hồi sức tim phổi (CPR).
- Đặt nạn nhân nằm ngửa trên bề mặt tương đối cứng, kiểm tra đường thở và thực hiện CPR theo kỹ năng đã được đào tạo.
- Đối với người đã được huấn luyện sơ cứu, hồi sức cần bao gồm thông khí hỗ trợ kết hợp ép tim, bởi đuối nước chủ yếu liên quan đến tình trạng thiếu oxy. Việc cấp cứu càng sớm càng có ý nghĩa đối với khả năng sống sót của nạn nhân.
- Nếu có máy khử rung tim tự động (AED) và thiết bị có hướng dẫn sử dụng, có thể sử dụng theo hướng dẫn trong khi tiếp tục thực hiện hồi sức.
4. Nếu nạn nhân còn thở
- Nếu nạn nhân còn thở nhưng bất tỉnh hoặc phản ứng kém, cần đặt họ ở tư thế giúp duy trì đường thở và tiếp tục theo dõi nhịp thở.
- Nếu nạn nhân tỉnh lại nhưng có các biểu hiện như khó thở, ho nhiều, đau ngực, mệt bất thường, lơ mơ hoặc tình trạng sức khỏe thay đổi, cần được đưa đến cơ sở y tế để đánh giá.
- Không nên chủ quan chỉ vì nạn nhân đã tỉnh hoặc có vẻ hồi phục sau khi được đưa lên bờ.
5. Không tự ý dốc ngược nạn nhân để lấy nước
- Một quan niệm phổ biến khi sơ cứu đuối nước là vác hoặc dốc ngược nạn nhân để nước chảy ra ngoài.
- Tuy nhiên, đây không phải việc cần ưu tiên. Việc mất thời gian thực hiện các động tác này có thể làm chậm quá trình hồi sức.
- Khi nạn nhân không thở bình thường, cần tập trung vào việc khai thông đường thở và thực hiện hồi sức tim phổi càng sớm càng tốt. Bộ Y tế đã cảnh báo về việc cấp cứu đuối nước sai cách và khuyến cáo không nên mất thời gian vào các biện pháp truyền miệng như dốc ngược nạn nhân.
6. Không để nạn nhân tự đứng dậy ngay
- Sau khi được đưa lên bờ, nạn nhân có thể vẫn còn yếu, chóng mặt hoặc mất phương hướng. Không nên để họ tự đứng dậy hoặc đi lại ngay nếu tình trạng sức khỏe chưa ổn định.
- Cần tiếp tục theo dõi tình trạng tỉnh táo và hô hấp, giữ ấm cơ thể và tìm kiếm hỗ trợ y tế khi cần thiết.
7. Những sai lầm cần tránh khi cấp cứu đuối nước
Một số hành động có thể làm tăng nguy hiểm hoặc khiến việc cấp cứu bị chậm trễ:
- Tự ý nhảy xuống vùng nước nguy hiểm khi không có kỹ năng cứu đuối.
- Để nạn nhân bám kéo trực tiếp vào người cứu khi chưa kiểm soát được tình huống.
- Mất thời gian dốc ngược nạn nhân để lấy nước.
- Thay thế CPR bằng các phương pháp dân gian.
- Chủ quan khi nạn nhân đã tỉnh lại nhưng vẫn có biểu hiện bất thường.
- Không gọi hỗ trợ y tế trong trường hợp nạn nhân bất tỉnh hoặc có vấn đề về hô hấp.
8. Chủ động phòng tránh đuối nước
- Phòng ngừa luôn là biện pháp quan trọng nhất. Trẻ em cần được người lớn giám sát khi ở gần ao, hồ, sông, biển, bể bơi và các khu vực có nước.
- Trang bị kỹ năng bơi, kỹ năng an toàn dưới nước và kiến thức sơ cấp cứu giúp mọi người chủ động hơn khi xảy ra sự cố.
Đối với gia đình, trường học, cơ sở kinh doanh và khu vui chơi có khu vực nước, cần chú trọng biển cảnh báo, thiết bị cứu hộ và phương án xử lý tình huống khẩn cấp.
